ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN PHỐI HỢP VỚI UNDP CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ “ AN SINH XÃ HỘI THÍCH ỨNG CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TIẾP XÚC VỚI NẮNG NÓNG GAY GẮT”

Sáng ngày 18/6/2026, tại Phòng G, Nhà A1, Đại học Kinh tế Quốc dân (ĐHKTQD), Viện Phát triển Bền vững (ISD) thuộc ĐHKTQD phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNDP) tổ chức thành công Tọa đàm công bố kết quả nghiên cứu “An sinh xã hội thích ứng cho người lao động tiếp xúc với nắng nóng gay gắt tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh”.

Toàn cảnh tọa đàm

Tham dự chương trình, về phía khách mời ngoài trường: có bà Francesca Nardini – Phó Trưởng đại diện UNDP Việt Nam, Bà Đỗ Lê Thu Ngọc – Trợ lý Đại diện thường trú, Trưởng phòng Tăng trưởng bao trùm, UNDP tại Việt Nam, Bà Đỗ Thanh Huyền – cán bộ UNDP tại Việt Nam; Bà Nguyễn Thị Nga- đại diện ngân hàng thế giới WB, PGS.TS. Phạm Ngọc Linh – Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam

Về phía khách mời diễn giả: Bà Nguyễn Khánh Huyền – Đại diện Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội, Bộ Nội vụ; Ông Lê Văn Đức Dinh – Trưởng Bộ phận Kinh doanh, CTCP Be Group; Ông Lê Quang Minh – Doanh nghiệp xã hội ECUE; Ông Trần Sỹ Pha – Trưởng Ban Công tác xã hội QLTH, Hội chữ thập đỏ Việt Nam; Ths. Đỗ Thị Thanh Huyền – Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước và Lao động, Bộ Nội vụ; GS.TS. Giang Thanh Long – Đại học Kinh tế quốc dân

Về phía Đại học Kinh tế Quốc dân có: PGS.TS Bùi Đức Thọ – Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân; GS.TS. Trần Thọ Đạt – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo; GS.TS. Lê Quang Cảnh – Viện trưởng Viện Phát triển Bền vững, cùng đại diện lãnh đạo Trường, Phòng ban, Khoa, Viện, Trung tâm, các đơn vị thuộc và trực thuộc Đại học, đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học và đông đảo cán bộ, giảng viên, nghiên cứu viên quan tâm đến lĩnh vực an sinh xã hội và biến đổi khí hậu

PGS.TS Bùi Đức Thọ phát biểu khai mạc tọa đàm

Phát biểu khai mạc chương trình, PGS.TS Bùi Đức Thọ cho biết, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, các đợt nắng nóng gay gắt xuất hiện với tần suất cao hơn, kéo dài hơn và tác động mạnh mẽ hơn tới đời sống kinh tế – xã hội. Đặc biệt, nhóm lao động ngoài trời, lao động phi chính thức, lao động di cư và người lao động có thu nhập thấp tại các đô thị lớn đang phải đối mặt với nhiều rủi ro về sức khỏe, việc làm và thu nhập.

Theo PGS.TS Bùi Đức Thọ, “nắng nóng gay gắt không còn đơn thuần là vấn đề môi trường mà đang trở thành một dạng rủi ro an sinh xã hội mới. Vì vậy, việc nghiên cứu, đánh giá tác động và đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng hệ thống an sinh xã hội thích ứng, bao trùm và bền vững hơn cho người lao động Việt Nam.”

Nghiên cứu do Viện Phát triển bền vững – Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam thực hiện đã cung cấp những bằng chứng thực tiễn quan trọng về tác động của nắng nóng gay gắt đối với người lao động ngoài trời, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng một hệ thống an sinh xã hội thích ứng hơn với các rủi ro khí hậu trong tương lai.

GS.TS Lê Quang Cảnh trình bày kết quả nghiên cứu

Tại tọa đàm, GS.TS Lê Quang Cảnh – Viện trưởng Viện Phát triển Bền vững, ĐHKTQD đã trình bày những kết quả chính của nghiên cứu “An sinh xã hội thích ứng cho người lao động tiếp xúc với nắng nóng gay gắt tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh”. Nhiều kết quả lần đầu tiên được công bố.

Nắng nóng không chỉ là hiện tượng thời tiết/khí hậu mà trở thành rủi ro an sinh xã hội mới khi tác động tới sức khỏe và sinh kế của người lao động tiếp xúc nắng nóng.
Lao động trong nền kinh tế dựa trên nền tảng, mặc dù không hội tụ đủ điều kiện của quan hệ lao động truyền thống, nhưng có thể quản lý. Đây là đối tượng có thể bắt buộc đóng bảo hiểm xã hội.
Hệ thống an sinh xã hội rất mạnh về bảo vệ khắc phục hậu quả rủi ro nhưng yếu về phòng ngừa, thích ứng và chuyển đổi. Muốn bảo vệ người lao động trước nắng nóng, cần chuyển từ ứng phó thụ động sang phòng ngừa và thích ứng chủ động.
Chính sách an sinh xã hội cho người lao động tiếp xúc nắng nóng gay gắt phân tán, được lồng ghép trong các luật khác nhau, có tính nguy cấp thấp nên chưa được quan tâm hỗ trợ.
“An sinh ngược”: Người chịu tác động nặng nhất từ nắng nóng lại là người được bảo vệ ít nhất. Chính sách an sinh xã hội của nhà nước phải là chủ đạo và hỗ trợ của cộng đồng và cá nhân (an sinh phi chính thức) chỉ mang tính bổ sung.
“Ý Đảng” đã gặp “lòng dân” trong xây dựng hệ thống an sinh xã hội thích ứng với nắng nóng theo hướng tăng cường phòng ngừa, thích ứng và chuyển đổi.

*Bà Francesca Nardini – Phó Trưởng đại diện UNDP Việt Nam phát biểu*

Nghiên cứu được thực hiện với sự hỗ trợ của UNDP Việt Nam trong khuôn khổ sáng kiến Global Accelerator on Jobs and Social Protection for Just Transitions, tập trung đánh giá tác động của các đợt nắng nóng gay gắt đối với người lao động ngoài trời; phân tích những khoảng trống trong hệ thống an sinh xã hội hiện hành; tổng hợp kinh nghiệm quốc tế về an sinh xã hội thích ứng với khí hậu; đồng thời đề xuất các khuyến nghị chính sách nhằm tăng cường khả năng thích ứng, tính bao trùm và khả năng chống chịu của hệ thống an sinh xã hội trước các rủi ro khí hậu.

Một trong những nội dung nổi bật của nghiên cứu là việc áp dụng cách tiếp cận An sinh xã hội thích ứng (Adaptive Social Protection) theo mô hình 3P+1T gồm: Bảo vệ (Protection), Phòng ngừa (Prevention), Thúc đẩy (Promotion) và Chuyển đổi (Transformation). Cách tiếp cận này hướng tới việc bảo vệ người lao động trước các tác động của nắng nóng gay gắt, nâng cao khả năng thích ứng và từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

Trong phiên thảo luận chuyên gia, đại diện Bộ Nội vụ, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, các nhà khoa học và chuyên gia đến từ nhiều cơ quan, tổ chức đã cùng trao đổi về những thách thức đối với hệ thống an sinh xã hội trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường bảo vệ người lao động trước các rủi ro do nắng nóng gay gắt gây ra. Chương trình cũng ghi nhận những chia sẻ từ đại diện Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển về xu hướng gia tăng các đợt nắng nóng cực đoan tại các đô thị Việt Nam, cùng những câu chuyện thực tiễn từ người lao động chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi nắng nóng kéo dài. Các chia sẻ sự đồng tình từ Hội Kiến trúc thành phố Hà Nội về khuyến nghị của báo cáo liên quan tới lồng ghép các “điểm tránh nắng” trong quy hoạch đô thị, phát triển đô thị mới.

Các ý kiến tại tọa đàm đều thống nhất rằng việc tích hợp các yếu tố thích ứng với biến đổi khí hậu vào hệ thống an sinh xã hội là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ tốt hơn các nhóm lao động dễ bị tổn thương, đồng thời góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.

Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại chương trình

Thông qua tọa đàm, những kết quả nghiên cứu được công bố không chỉ đóng góp thêm cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách về lao động, việc làm và an sinh xã hội, mà còn khẳng định vai trò của Đại học Kinh tế Quốc dân trong hoạt động nghiên cứu, tư vấn chính sách và đóng góp cho các nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững và bao trùm.

Một số hình ảnh tại Tọa đàm: